Od maja 2011 rozpoczęliśmy publikowanie comiesięcznego barometru, który pokazuje pasażerski ruch lotniczy w większości europejskich portów lotniczych (dane łączne) oraz w wybranych, najważniejszych lotniskach Europy, najważniejszych z punktu widzenia rynku polskiego.

Barometr jest opracowywany na podstawie danych publikowanych przez Europejskie Zrzeszenie Portów Lotniczych - ACI Europe. Stanowi on dopełnienie Barometru Europa, który podaje zmiany w przewozach europejskich rozkładowych linii lotniczych na podstawie danych IATA oraz szczegółowych danych linii AEA (przewoźnicy tradycyjni).

Barometr lotniska europejskie pokazuje zmiany w całkowitym ruchu pasażerskim w Europie a więc uwzględnia również linie charterowe oraz przewoźników spoza Europy.

W barometrze grudniowym uwzględnione jest 168 lotnisk europejskich - praktycznie wszystkie najważniejsze porty. Reprezentatywny charakter mają również dane historyczne.
 

Interpretując powyższe dane musimy pamiętać, że ruch na lotniskach europejskich rósł aż do czerwca 2008 a później rozpoczął się okres spadków. Najgłębsze zjawiska kryzysowe miały miejsce w sezonie zima 2008/09. Bardzo wysoka dynamika kwietnia 2011 do 2010 wynika oczywiście z olbrzymich zakłóceń operacyjnych w drugiej połowie kwietnia 2010. Podobnie zakłócenia operacyjne w grudniu 2010 (anomalie pogodowe) zwiększyły dynamikę w grudniu 2011 (według analiz ACI  o 2ppct).

Jeżeli wyniki 2011 porównamy z najlepszym okresem przedkryzysowym - pierwsze miesiące 2008 - to zauważymy, że pierwsze pięć miesięcy sezonu letniego br. przyniosło poprawę koniunktury na rynku europejskim. Częściowo było to spowodowane spadkiem znaczenia czynników pozarynkowych - wydarzeń rewolucyjnych w Afryce Północne i w Japonii.

Dynamika października (2011 do 2010) jest znacznie niższa niż września, ale jeżeli zestawimy te dane z odpowiednimi miesiącami 2008 to różnica dynamik jest niewielka.  
W listopadzie nastąpiło dalsze, niewielkie osłabienie dynamiki wzrostu ruchu. Co prawda była ona wyższa niż w październiku 2011 - w porównaniu z odpowiednimi miesiącami 2008, ale w tym roku w okresie zimowym następowało stopniowe pogłębianie się kryzysu rynkowego.

Nawet po uwzględnieniu czynników jednorazowych, dynamika grudnia 2011 była nieco wyższa niż listopada, patrz Barometr Europa Grudzień 2012.

Można niewątpliwie powiedzieć, że nadal europejski rynek lotniczy dość skutecznie broni się przed efektami kryzysu ekonomiczno-walutowego.

Według danych ACI lotniska krajów UE miały niższą dynamikę (7,5%) niż krajów poza-unijnych (12,0%). Różnica dynamik była mniejsza niż w listopadzie, kiedy wyniosły one odpowiednio 1,4% i 10,1%.

Bardzo charakterystyczne są dane dotyczące dynamiki ilości operacji lotniczych. Wyniosły one odpowiednio 4,4% (do 2010), 3,2% (do 2009) i 1,7% (do 2008). Są one znacznie niższe niż dynamiki wzrostu ilości pasażerów. Związane jest to przede wszystkim z rosnącym udziałem tanich linii latających większymi samolotami i z wyższymi współczynnikami wykorzystania miejsc pasażerskich jak również z tendencją linii tradycyjnych do wykorzystywania większych, bardziej ekonomicznych samolotów.  

Poprawiła się koniunktura na rynku przewozów cargo- spadek tylko o 0,6% podczas gdy w listopadzie wyniósł on 5,5%, a w październiku 4,9%).

W maju 2011 dynamika rynku polskiego wynosząca 6% była znacząco niższa od europejskiej (8,7%). W czerwcu różnica była większa - 4,1 ppct, w lipcu - 5,1 ppct a w sierpniu mniejsza - 2,2 ppct. We wrześniu polski rynek rósł o 1 ppct szybciej, ale był to „efekt zaniżonej bazy porównawczej” (skutki remontu pasa w Warszawie we wrześniu 2010) - patrz Barometr Rynku Polskiego - wrzesień 2011. W październiku rynek polski rósł o 1,1 ppct wolniej niż europejski. W listopadzie wzrost rynku polskiego (8,1%) był zdecydowanie wyższy. To przede wszystkim zasługa tanich linii, które w sezonie Zima 2011/12 skokowo zwiększyły oferowanie do Polski (patrz nasz Barometr Polska - listopad 2011).  Również w grudniu dynamika polskiego rynka była istotnie wyższa niż europejska - o 3ppct (Barometr Polska - Grudzień 2011).
 
Największe huby europejskie - Grudzień 2011    

Szybki rozwój ruchu w hubach niemieckich i Amsterdamie to zasługa przede wszystkim ekspansywnego rozwoju Lufthansy i KLM-u (LH wzrost ruchu o 15,3% a KL o 15,9%). Słaba pozycja IB i AZ  (spadki odpowiednio o 11,7% oraz o 1%) oraz nienajlepsza sytuacja gospodarcza we Włoszech i Hiszpanii przekłada się na wolny rozwój ruchu w ROM i MAD.

W całym roku 2011 Amsterdam nieznacznie wyprzedził Amsterdam - o 0,3 mln pax.

Wybrane duże porty nie-hubowe - Grudzień 2011

Istambuł rozwija się tak szybko głównie dzięki ekspansji Turkish Airlines (+16,5% wzrostu w grudniu 2012). Warto też pamiętać, że ponad 65% ruchu w tym porcie to ruch krajowy. Podobnie Oslo i Sztokholm korzystają przede wszystkim na szybkim rozwoju norweskiej taniej linii - Norwegian.  Pomaga też relatywnie dobra sytuacja gospodarcza w regionie - szczególnie w Norwegii.

Barcelona zawdzięcza swój wzrost przenoszeniu wielu operacji z lotniska Gerona do tego portu. Robi tak między innymi Ryanair. Sytuacja może ulec zmianie od sezonu lato 2012, gdyż Ryanair zapowiada zmianę polityki wobec portu w Geronie i rozwój bazy na tym lotnisku.

Spadki przewozów na lotnisku Stansted i w Dublinie to efekt przenoszenia przez Ryanair znacznej części oferowania z Wielkiej Brytanii i Irlandii do Francji i Hiszpanii. Duże znaczenie ma też głęboki kryzys ekonomiczny w Irlandii.

Znaczne spadki ruchu w Atenach to oczywiście skutek olbrzymich problemów ekonomicznych Grecji.

Pomimo kłopotów Air Berlin bardzo szybko rozwija się ruch na lotnisku, Tegel, którego parametry przepustowości zostały już zdecydowanie przekroczone.

Słabe wyniki Mediolanu wynikają między innymi z zawieszenia działalności przez linię i Lufthansa Italia - od końca sezonu lato 2011.

Wybrane porty w Europie Środkowo-Wschodniej - Grudzień 2011
 

Uwaga: dane dotyczące przewozów niektórych linii, do których odwołujemy się w poniższym tekście można znaleźć w naszym Barometrze Europa Grudzień 2011.

Bardzo szybko rozwijają się dwa główne lotniska moskiewskiego, dzięki ekspansywnej strategii SU (SVO) i Transaero (DMO). Coraz więcej linii zagranicznych korzysta z DME lub tak jak LH, ze wszystkich lotnisk moskiewskich.  Spadki dla VKO wynikają z przenoszenia operacji krajowych na dwa pozostałe lotniska moskiewskie. W całym roku 2011 trzy porty obsługujące aglomerację moskiewska obsłużyły ponad 56mln pasażerów - tyle, co lotnisko we Frankfurcie i znacznie więcej niż MAD i AMS (każde ponad 49mln) i MUC i FCO (ponad 37mln).

Spadek ruchu w Pradze (do „kryzysowego” 2009) to efekt ciągłego ograniczania siatki przez CSA.  Malev zwiększał znacznie przewozy w ostatnich miesiącach i pomógł Budapesztowi uzyskać wysoką dynamikę ruchu, ale wiadomo, że zawiesił działalność  3.02.2012. Będzie to miało bardzo poważne skutki dla lotniska w Budapeszcie pomimo ekspansywnych zapowiedzi W6 i FR.

Znacznie mniejsza dynamika przewozów w Rydze to efekt dość poważnych problemów Air Baltic.

Szczegółowe omówienie wyników Katowic i Krakowa można znaleźć w naszym grudniowym barometrze Polska. Tu widzimy tylko, że wielkość przewozów w tych portach jest zbliżona do Belgradu a znacznie większa niż w Zagrzebiu czy Tallinnie.  Wilno zwiększa przewozy dzięki ekspansji tanich linii - Wizz Air i Ryanair.  

Wybrane porty regionalne - Grudzień 2011

Sytuacja praktycznie w każdym porcie regionalnym wymaga odrębnej analizy, gdyż na ich wyniki składa się splot wielu czynników, mających często unikalny charakter - na przykład polityka dominującego w danym porcie przewoźnika. Szczególnie „kapryśny” charakter mają decyzje niektórych tanich linii - takich jak Ryanair (przykład lotnisko Gerona - patrz komentarz powyżej).

Olbrzymi wzrost ruchu w Wenecji czy Bordeaux pokazuje jak wielkie znaczenie dla takich atrakcyjnych turystycznie miast ma rozwój oferty tanich linii. Interesująca będzie w Bordeaux konkurencja pomiędzy tanimi liniami i AF, który ogłosił uruchomienie w tym porcie w lecie 2012 swojej bazy.

Wiele portów osiąga bardzo wysoka dynamikę wzrostu dzięki agresywnemu „inwestowaniu” w oferowaniu przez tanie linie: w Skandynawii - Norwegian, we Francji i Hiszpanii - Ryanair i Vueling.

Szybki rozwój portów regionalnych w Skandynawii jest też związany z ograniczeniem roli Kopenhagi, jako hubu dla całego regionu.

Warto też zauważyć, że liczba pasażerów obsłużonych w największych portach regionalnych Europy takich jak Stuttgart, Wenecja czy Edynburg jest zbliżona do ilości pasażerów warszawskich.  

Za około dwa-trzy tygodnie opublikujemy raport z podsumowaniem sytuacji na europejskim rynku lotniczym w roku 2011 z różnych punktów widzenia (linie tradycyjne - tanie linie, rozwój ruchu w głównych portach i krajach/regionach itd.).


Marek Serafin
PRTL.pl
    

Źródło danych: ACI Europe