INFORMACJE

Rynek Lotniczy

Linie Lotnicze

Porty Lotnicze

Samoloty

Drony

Dostawcy Usług

Prawo

Turystyka

BRANŻA

Nawigacja powietrzna

Innowacje & Technologie

Personalne

Rozmowy PRTL.pl

Komentarz tygodnia

Aviation Breakfast

Polski Klub Lotniczy

Przegląd prasy

INNE

Księgarnia

Szkolenia i konferencje

Studenckie koła i org. lotnicze

Znajdź pracę

Katalog firm

Przydatne linki

REKLAMA





Sonda

Czy rozbudowa lotniska w Radomiu jest właściwym rozwiązaniem problemów infrastrukturalnych w aglomeracji warszawskiej?

Tak, jestem przekonany, że to dobry pomysł

Trudno powiedzieć, czas pokaże

Mam poważne wątpliwości, zabrakło głębszych analiz i konsultacji z przewoźnikami

Nie, to fatalny pomysł z punktu widzenia przewoźników i pasażerów

Partnerzy portalu



Language selection


English Deutsch French Russian

Publikacje


CPK – projekt specustawy i pierwszy test społeczny

Krzysztof Łyszyk, 2018-05-08
     

Po kilku miesiącach na nowo rozgorzała dyskusja na temat Centralnego Portu Komunikacyjnego. Przede wszystkim dlatego, że do Rady Ministrów, a ostatecznie pod koniec kwietnia do Sejmu wpłynął projekt ustawy o realizacji tego przedsięwzięcia (druk 2473). Ale również za sprawą mieszkańców Gminy Baranów, którzy coraz głośniej wyrażają swoje wątpliwości związane z realizacją megalotniska na ich terenie i którzy postanowili w związku z tym przeprowadzić referendum.

 

Uchwała w tym zakresie została podjęta przez Radę Gminy 18 kwietnia. O legalności tej inicjatywy będzie teraz rozstrzygał wojewoda. Jeśli nie zakwestionuje działań gminy, 17 czerwca 2018 r. mieszkańcom zostaną postawione dwa pytania. Po pierwsze, czy są za lokalizacją CPK na ich terenie, po drugie czy zgadzają się na warunki rozliczeń zaproponowane przez stronę rządową w projekcie specustawy.

 

Ustawa „ramowa

 

Skierowany do Sejmu projekt ustawy o lotnisku centralnym, nie przesądza gdzie zostanie zrealizowana ta inwestycja. Tak naprawdę, na dzień dzisiejszy jedynym formalnym dokumentem, który wskazuje na potencjalną lokalizację jest „Koncepcja przygotowania i realizacji inwestycji Port Solidarność – Centralny Port Komunikacyjny dla RP” przyjęta przez Radę Ministrów w listopadzie 2017 r. Co zatem regulują projektowane przepisy i czy prace ustawodawcze rzeczywiście uzasadniają obawy mieszkańców Gminy Baranów?

 

Ustawa ma charakter „ramowy” i jest tak skonstruowana, aby wielu kwestii związanych z projektem nie przesądzać na tym bardzo wstępnym etapie. „Ramowy” charakter przejawia się w pierwszej kolejności tym, że w ustawie nie znajdziemy wyjaśnienia jaki jest zakres nawet tych najważniejszych inwestycji dotyczących CPK. Nie wiemy zatem czy Centralny Port Komunikacyjny to tylko lotnisko, czy też może coś więcej, a więc zapowiadany w Koncepcji węzeł lotniczo-kolejowo-drogowy, czy może również nowe miasto. Kwestie te zostały pominięte.

 

Również sama nazwa projektu inwestycyjnego jest bardziej ogólna. Zamiast „Port Solidarność – Centralny Port Komunikacyjny dla Rzeczpospolitej Polskiej” ustawa posługuje się roboczym określeniem „Centralny Port Komunikacyjny”. Z ustawy tym bardziej nie wynika, gdzie lotnisko ma być zlokalizowane.

 

Projektowane przepisy zakładają, że powyższe kwestie zostaną przesądzone na późniejszym etapie. Kwestie lokalizacyjne mają być określone w Rozporządzeniu Rady Ministrów wskazującym obszar gmin lub ich części w celu przygotowania inwestycji. Kwestie związane z zakresem przedmiotowym inwestycji (a więc co tak naprawdę będzie składało się na projekt), terminami realizacji oraz jej finansowaniem będą określone w programie wieloletnim, a potem szczegółowo wraz z harmonogramami i budżetami podprojektów w dokumencie wdrażającym.

 

Taka „ramowa” konstrukcja specustawy nie dziwi i wydaje się być jedynym sposobem procedowania z CPK w sytuacji gdy tak naprawdę ciągle nie są określone bardziej precyzyjne parametry tego przedsięwzięcia. Należy bowiem pamiętać, że tak naprawdę Koncepcja z 2017 roku (jak sama zresztą nazwa wskazuje) jest dokumentem dość ogólnym i wstępnym. Dokumentem kluczowym i decydującym o większości zasadniczych kwestii będzie dopiero studium wykonalności, które – według zapowiedzi strony rządowej - zostanie opracowane na późniejszym etapie, już po założeniu spółki celowej, a więc specjalnej spółki z o.o., której głównym celem będzie realizacja projektu i pozyskanie na ten celu nieruchomości.

 

Trzeba pamiętać również o tym, że jak na razie, żaden z oficjalnych dokumentów rządowych dotyczących CPK (ani tym bardziej projekt specustawy) nie dotyka kwestii finansowych związanych z przedsięwzięciem. Może się więc również okazać, że studium wykonalności i wnioski z niego wypływające rzucą całkowicie inne spojrzenie na projekt CPK (na przykład lotnisko zostanie zrealizowane w inny sposób lub w innej skali).

 

Wywłaszczanie nieruchomości

 

Choć tak naprawdę ciągle nie wiadomo co, gdzie i w jakim zakresie będzie realizowane, projekt specustawy dał impuls do aktywności mieszkańców Gminy Baranów. Wydaje się, że w głównej mierze przyczynił się do tego fakt, że ustawa w bardzo szczegółowy sposób reguluje kwestie przejmowania przez Skarb Państwa nieruchomości. To na pewno przemawia do wyobraźni.

 

Strona rządowa podnosi, że formuła nabywania nieruchomości zaproponowana w nowych przepisach jest bardzo atrakcyjna dla wywłaszczanych mieszkańców, a nowe rozwiązania są znacznie bardziej korzystne niż te zawarte w innych specustawach. Rzeczywiście do pewnego stopnia tak jest.

 

Po pierwsze specustawa wprowadza mechanizm dobrowolnego wykupu nieruchomości. Zakłada się, że w latach 2018 i 2019 spółka celowa będzie prowadziła negocjacje i dokona zakupu lub zamiany – na zwykłej drodze cywilnoprawnej - większości nieruchomości niezbędnych pod inwestycje, proponując wynagrodzenie wyższe, niż te które właściciele mogą uzyskać w przypadku tradycyjnej procedury wywłaszczenia. Rozwiązanie wydaje się być korzystne, jednakże jak w praktyce będą prowadzone negocjacje (elastycznie czy biurokratycznie), jakim budżetem na nabywane nieruchomości będzie dysponować spółka celowa pokaże dopiero przyszłość. Tych mieszkańców, którzy nie zdecydują się na dobrowolną sprzedaż lub zamianę, czeka przymusowe odebranie własności na podstawie decyzji lokalizacyjnej.

 

Rezerwacja gruntów

 

Oprócz mechanizmu dobrowolnego wykupu, ustawa przewiduje też mechanizmy rezerwacyjne przygotowujące grunty do przejęcia przez Skarb Państwa. Pierwszym takim rozwiązaniem jest wspomniane już wcześniej Rozporządzenie wskazujące obszar gmin lub ich części w celu przygotowania inwestycji. Z chwilą jego wejścia w życie, co jest planowane na przełom 2019 i 2020 roku dojdzie do wprowadzenia ograniczeń w gospodarowaniu nieruchomościami i planowaniu przestrzennym. Skarb Państwa uzyska na przykład prawo pierwokupu nieruchomości, zawarcie umów najmu, dzierżawy czy innych będzie wymagać zgody spółki celowej, a gminy objęte obszarem inwestycji będą musiały uzyskiwać zgodę rządu na podejmowanie działań w sferze planistycznej.

 

Kolejny, dalej idący pakiet ograniczeń zostanie nałożony na grunty w wyniku wydania przez wojewodę Planu rezerwacji. W tym przypadku będziemy mieć do czynienia z jeszcze dalej idącą ingerencją w sferę uprawnień właściciela nieruchomości. Poza utrzymaniem ograniczeń wprowadzonych rozporządzeniem, plan rezerwacji ustanawiałby m.in. zakaz prowadzenia na wskazanym terenie inwestycji, zakaz wydawania decyzji o pozwoleniu na budowę i warunkach zabudowy i zagospodarowania przestrzennego, zakaz podziału nieruchomości itp.

 

Łączny okres stosowania mechanizmów rezerwacyjnych to 4 lata. Mieszkańcy gminy Baranów mają więc przed sobą perspektywę 4 letniego okresu daleko idącego ograniczenia możliwości gospodarowania gruntami. Jeśli nie dogadają się ze Skarbem Państwa i nie odsprzedadzą nieruchomości, czeka ich po tym okresie wywłaszczenie (oczywiście za odszkodowaniem). I to jest chyba ten bardziej optymistyczny scenariusz.

 

Może się bowiem okazać, że obecnie przyjęty termin realizacji inwestycji nie będzie mógł być z różnych przyczyn dochowany i wtedy pojawi się potrzeba przedłużenia okresów rezerwacyjnych. Wszystko to spowoduje, że mieszkańcy w najbliższych latach będą żyli w niepewności. Ich grunty już teraz tracą na atrakcyjności. Perspektywa – przynajmniej ta do momentu uruchomienia inwestycji - nie wydaje się być dobra również dla samej gminy, która funkcjonować będzie w zawieszeniu, prawdopodobnie odkładając w czasie lokalne inwestycje i inne istotne przedsięwzięcia.

 

Referendum gminne

 

O losach referendum w Gminie Baranów będzie w najbliższych tygodniach decydował wojewoda. Ma na to 30 dni od doręczenia mu uchwały. Zasadnicze zadanie wojewody będzie sprowadzać się do rozstrzygnięcia czy przeprowadzenie referendum o treści zaproponowanej przez Radę Gminy Baranów jest legalne.

 

Podstawą prawną uchwały Rady Gminy Baranów dotyczącej CPK jest art. 2 ust. 1 pkt 3) ustawy o referendum lokalnym, który przewiduje, że referendum można przeprowadzić w „istotnych sprawach dotyczących społecznych, gospodarczych lub kulturowych więzi łączących wspólnotę gminną”.

 

Na pierwszy rzut oka mogłoby się wydawać, że sprawa CPK w oczywisty sposób jest taką istotną sprawą. Z drugiej strony, gdy popatrzymy na ustawowe kompetencje gminy, nasuwa się pytanie czemu takie referendum ma służyć i w jaki sposób gmina uwzględni jego wynik w swojej działalności. Należy bowiem pamiętać, że decyzja o realizacji CPK jest decyzją administracji rządowej. To właśnie specustawa ma być narzędziem, umożliwiającym administracji rządowej niejako odgórne przesądzenie jak i gdzie ta inwestycja ma być zrealizowana.

 

Trudno tutaj doszukiwać się jakichś kluczowych kompetencji samej gminy. Osobną kwestią jest fakt, że poza ogólnymi deklaracjami, tak naprawdę nie ma formalnych decyzji o zlokalizowaniu CPK w konkretnym miejscu. Z tego względu można wyobrazić sobie również zarzut przedwczesności działań samorządu. Tego typu argumenty jak te wskazane powyżej w ostatnim czasie kilkakrotnie formułował Wojewoda Mazowiecki orzekając o nieważności referendalnych inicjatyw gminnych, choćby tych związanych ze zmianą granic administracyjnych Warszawy.

 

Z drugiej strony, projekt specustawy o CPK jest projektem rządowym. To rząd zaprosił Gminę Baranów do jego konsultacji. Taką możliwość przewiduje uchwała Rady Ministrów w sprawie Regulaminu pracy Rady Ministrów. Mamy więc podstawę prawną, odbywają się cykliczne spotkania z Pełnomocnikiem do spraw CPK, mieszkańcy i samorząd zapraszani są do wyrażania opinii. Patrząc z tej perspektywy referendum, można traktować po prostu jako zebranie wspólnej opinii w sprawach, w których organy gminy już uczestniczą i podejmują czynności z inicjatywy administracji rządowej.

 

Wbrew pozorom, pomysł referendum w sprawie budowy lotniska, nie jest pomysłem nowym. Kilka lat temu z podobną inicjatywą wystąpiła grupa mieszkańców województwa podlaskiego, która domagała się referendum w sprawie realizacji regionalnego portu lotniczego w Białymstoku. Ich inicjatywa referendalna nie została podjęta przez samorząd województwa i sprawa ostatecznie trafiła do sądu administracyjnego. W postanowieniu z dnia 18 maja 2016 r. (II SAB/Bk 36/16) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku opowiedział się za dopuszczalnością przeprowadzenia referendum w sprawie budowy portu regionalnego jednakże pod warunkiem, że zostanie ono sformułowane jako referendum opiniodawcze, a nie rozstrzygające.

 

Wojewoda jako przedstawiciel rządu w terenie, będzie miał więc trudne zadanie. Odmowa przeprowadzenia referendum może zostać odebrana przez opinię publiczną jako pozbawienie głosu lokalnej społeczności. Z jednej strony rząd zaprasza mieszkańców gminy do konsultacji, a z drugiej strony przedstawiciel rządu w terenie odmawia lokalnej społeczności możliwości wyrażenia tej opinii.

 

Nawet jeśli dojdzie do zablokowania decyzji rady gminy przez wojewodę, sprawa tak szybko się nie skończy. Rada Gminy Baranów będzie miała bowiem prawo złożenia skargi na rozstrzygnięcie nadzorcze do sądu administracyjnego.

 

Trzeba też pamiętać, że CPK nie jest planowane na terenie jednej gminy. Podobne uchwały mogą więc zgłaszać kolejne samorządy. Nie można również wykluczyć podobnej inicjatywy na poziomie Samorządu Województwa Mazowieckiego.

 

Oczywiście ta sprawa lub podobne nie mogą zatrzymać budowy CPK i referendum, nawet jeżeli się odbędzie nie będzie miało takiej prawnej skuteczności. Może natomiast w istotny sposób obniżyć poparcie społeczne dla tego projektu już na samym jego starcie i spowodować niemałe zamieszanie przed nadchodzącymi wyborami samorządowymi.

 

 

Krzysztof Łyszyk,

Radca Prawny,

Kancelaria Prawna KKLW

 

 

 

Tagi:

Prawo | CPK


powrót


Aby otrzymać dostęp do komentowania artykułów musisz się zalogować.

LOGIN

HASŁO




Jeżeli nie masz jeszcze konta, załóż je teraz

Rejestracja


Komentarze do tego artykułu:

REKLAMA


REKLAMA



Informacje EKES



REKLAMA


Giełda transportowa
Clicktrans.pl







Home | O nas | Polityka prywatności | Korzystanie z serwisu | Reklama w portalu | Kontakt | Mapa strony