Usługi w ramach STMS

Zgodnie z „Koncepcją funkcjonowania systemu transportu małymi samolotami” usługi realizowane w ramach tego systemu można podzielić na dwie podstawowe grupy: ruch rozkładowy i ruch czarterowy (air-taxi).

Pierwsza grupa usług jest adresowana zarówno do klientów podróżujących w celach prywatnych, jak i służbowych. Druga natomiast, ze względu na znacznie wyższe ceny przewozu, ma za zadanie zaspokoić część popytu biznesowego, pochodzącego zwłaszcza od tych jednostek, które szczególnie wysoko cenią zaoszczędzony czas podróży. W przypadku ruchu rozkładowego opłata za przelot będzie opłatą za miejsce w samolocie, natomiast w ruchu czarterowym podawana będzie opłata za czarter samolotu w wybranym dniu i na wybranej trasie, niezależnie od liczby podróżujących pasażerów.

Zakłada się, że wysokość opłat powinna być zależna od dostępności innych szybkich środków transportu (np. szybkich kolei, regularnych połączeń lotniczych realizowanych przez przewoźników innych niż operator/przewoźnik STMS) w danej relacji. Jeśli takie połączenia są dostępne, wówczas połączenia w ramach STMS powinny być realizowane na zasadzie przewozów komercyjnych, tj. przez przewoźników STMS i opłaty za takie połączenia powinny zapewniać ich rentowność. W przypadku połączeń w relacjach, w których nie istnieje alternatywny szybki środek transportu, opłata za usługę przewozową nie powinna być wyższa niż koszty korzystania z samochodu osobowego na tej samej trasie. Jeśli przy takim założeniu okaże się, że trasa taka jest deficytowa, powinna być ona dotowana przez organizatora transportu publicznego. Należy oczekiwać, że przede wszystkim w początkowej fazie funkcjonowania systemu znaczna część tras będzie generować straty, jednak z czasem zainteresowanie usługami STMS powinno wzrosnąć również w związku z wygenerowaniem dodatkowego popytu przez podaż, co przełoży się na bardziej efektywne wykorzystanie floty STMS.

Zarządzanie operacyjne STMS

W skład systemu wchodzi wielu uczestników i interesariuszy scharakteryzowanych w podrozdziale w zeszłotygodniowym artykule. Platformę współpracy operatorów i przewoźników STMS będzie stanowiło centrum logistyczne „Personal-Lot”, zarządzające podażą i popytem na usługi systemu. Głównym narzędziem wykorzystywanym do tego celu będzie sieć Centrum Gromadzenia i Zarządzania Danymi STMS. Najważniejszą cechą tego systemu zarządczego będzie jego interaktywność,
co oznacza zapewnienie komunikacji pomiędzy wszystkimi uczestnikami procesu transportowego. Na podstawie danych wprowadzonych do systemu, dotyczących zarówno strony popytowej jak i podażowej, dobierane będą najbardziej optymalne rozwiązania w zakresie dysponowania flotą i wyznaczania tras przelotów. W celu osiągnięcia jak najefektywniejszego wykorzystania floty oraz ograniczenia kosztów,
do zarządzania popytem na usługi STMS wykorzystywany będzie właśnie ten interaktywny system rezerwacji, który zastąpi funkcjonujący obecnie system brokerski, mający za zadanie kojarzyć popyt zgłaszany na usługi transportu lotniczego w ramach lotnictwa ogólnego. Interaktywny system będzie umożliwiał klientom raportowanie zapotrzebowania na usługi transportowe za pośrednictwem sieci internet, a przewoźnikom lotniczym umożliwi kojarzenie tych zleceń i ustalanie jak najbardziej efektywnej z ekonomicznego punktu widzenia (i dostępnej operacyjnie) siatki połączeń. Zakłada się, że siatka ta będzie podlegała ciągłym modyfikacjom, dostosowując się do bieżących potrzeb rynku. Oprócz optymalizacji pod kątem siatki połączeń zakłada się również optymalizację związaną z doborem odpowiedniego samolotu do obsługi konkretnego połączenia. W zależności od dostępności wczesnej rezerwacji, co pozwoli na zastosowanie większych (i tańszych w przeliczeniu na pasażera) samolotów i uzyskanie wyższego wskaźnika wykorzystania miejsc, możliwe będzie zaproponowanie tańszych usług klientom, którzy zdecydują się na wcześniejszą rezerwację lotu. Możliwe będą również rezerwacje z niewielkim wyprzedzeniem, co będzie wiązało się z wykorzystaniem do transportu małych samolotów (indywidualnie, podobnie jak w przypadku taksówek powietrznych) lub z umieszczeniem pasażera w większym samolocie, jeśli dostępne są wolne miejsca. Wśród wielu funkcji interaktywnego systemu zarządzania połączeniami lotniczymi STMS należy wymienić przede wszystkim możliwość prowadzenia monitoringu zapotrzebowania na usługi transportu lotniczego, co pozwoli na zoptymalizowanie miejsc bazowania poszczególnych modeli samolotów przede wszystkim ze względu na ich pojemność i rodzaj napędu. Pozwoli to na dalsze ograniczenie kosztów operacyjnych funkcjonowania STMS. Będzie to możliwe dzięki ciągłemu monitoringowi w czasie rzeczywistym nie tylko zgłoszonego zapotrzebowania, ale także dostępności samolotów w perspektywie czasowej rezerwacji biletów. Zakłada się, że system będzie się opierał na najnowszych technologiach informatycznych, w tym SWIM (System-Wide Information Management), która stanowi kompleksowe rozwiązanie integrujące istniejące obecnie liczne systemy obsługujące lotnictwo i znacznie upraszczające kontrolę lotnictwa oraz zarządzanie nim.

Do zarządzania operacyjnego systemem transportu małymi samolotami należy również zaliczyć planowanie lotów, które będzie odbywać się na kilku poziomach. Najwyższy poziom planowania stanowi planowanie floty, w przypadku którego przydatne mogą okazać się prezentowane w niniejszym cyklu artykułów badania, bowiem planowanie
to odbywać się będzie w oparciu o prognozowaną wielkość pracy przewozowej wykonywanej przez inne środki transportu, a która może zostać przeniesiona do STMS. Na podstawie rzeczywistego ruchu pasażerskiego STMS wykonywane będzie planowanie rocznego nalotu w ramach floty pozostającej w dyspozycji operatorów/przewoźników. Najniższym etapem planowania lotów jest planowanie operacyjne, w ramach którego do poszczególnych tras alokowane są samoloty w zależności od popytu na konkretne połączenie danego dnia. Przydział samolotu realizowany jest dynamicznie, co oznacza, że w trakcie procesu rezerwowania miejsc na konkretny lot, typ samolotu wykonującego ten lot zmienia się wraz ze wzrostem liczby pasażerów, którzy zgłosili zapotrzebowanie na dany lot. Dla zoptymalizowania kosztów możliwe jest zastąpienie kilku lotów realizowanych mniejszym samolotem przez jeden lot większym samolotem, zakładając międzylądowania. Zakłada się również możliwość układania tras z przesiadką. Wszystkie powyższe założenia pozwalają maksymalizować wykorzystanie posiadanej floty i redukować koszt oferowanego PKM, zapewniając wysoką efektywność ekonomiczną funkcjonowania systemu.

W tym miejscu należy jednak zauważyć, że wdrożenie efektywnego systemu zarządzania flotą będącą w posiadaniu różnych przewoźników/operatorów, jej rozbudową oraz samymi połączeniami, które również będą realizowane przez więcej niż jednego przewoźnika/operatora, wymaga osiągnięcia pewnej masy krytycznej wielkości systemu, zapewniającej jego zyskowność oraz efektywność funkcjonowania. Aby było to możliwe, konieczne jest przeprowadzenie szczegółowych badań, w których obliczone zostanie z dużą dokładnością potencjalne zapotrzebowanie na usługi transportu małymi samolotami. Jest to o tyle trudne, że większość badań potoków pasażerskich prowadzona jest w relacjach, na których wykonywana jest stosunkowo duża praca przewozowa i dotyczą one tych relacji międzyregionalnych, na których nie będą uruchamiane połączenia STMS. Badania ankietowe związane z mobilnością pasażerów podróżujących w tych relacjach w celach służbowych zostały wykonane przez Katedry Transportu oraz Poziomu Życia i Konsumpcji Szkoły Głównej Handlowej w Warszawie w ramach badań prowadzonych nad systemem transportu małymi samolotami w Polsce. Wyniki tych badań wskazują wstępnie na celowość wdrożenia STMS.

Adam Hoszman

Aby otrzymać dostęp do komentowania artykułów musisz się zalogować.