System Transportu Małymi Samolotami opracowano w Instytucie Lotnictwa w Warszawie przy wsparciu niektórych uczelni, który zakłada wykorzystanie sieci lokalnych i regionalnych lotnisk oraz lekkich samolotów, kursujących między nimi.

 

STMS ma funkcjonować za pomocą scentralizowanego systemu logistycznego, opartego na systemach lokalizacji GPS i bieżącego monitoringu parametrów lotnych i transportowych. System ma wykorzystywać najnowsze zdobycze techniki satelitarnej
i komunikacyjnej (Internet, GSM, GPS/GNSS itp.).

 

W pierwszej fazie mają zostać wykorzystane już istniejące lotniska oraz samoloty. Późniejsze fazy rozwoju zakładają jednak rozwój prac B+R, w wyniku, których powstaną nowe typy samolotów osobowych, spełniające nowe wymogi, co do hałasu, emisji spalin i danych operacyjnych (kompatybilność z najnowszymi systemami nawigacyjnymi i zarządzania ruchem lotniczym).

Zarządzanie flotą będzie należało do Lokalnych Ośrodkach Logistyki (LOL) STMS, które będą podmiotami prywatnymi, prywatno-publicznymi, lub publicznymi, funkcjonujące w danym regionie na podstawie umowy z odpowiednim organem władzy administracyjnej. LOL STMS ma planować, organizować i kontrolować procesy transportowe STMS. Umowy zawiązywane przez LOL będzie wykonywanie usług przewozowych lekkimi samolotami na trasach międzyregionalnych o małym natężeniu ruchu. Zakłada się, iż koszt jednostkowy uda się doprowadzić do tak relatywnie niskiego poziomu, iż lot samolotem STMS będzie konkurencyjny wobec podróży samochodem osobowym¹. LOL ma stanowić platformę działalności dla operatorów lekkich samolotów (samoloty prywatne, air-taxi, służbowe, linie lokalne z samolotami
do 30 miejsc). Pozwoli to na zmniejszenie pustych przelotów oraz kosztów eksploatacji (wspólne zaplecze techniczno-logistyczne dla wielu operatorów). LOL będzie odpowiadał za hangarowanie, serwisowanie i całą obsługę techniczną statków powietrznych (w tym monitoring stanu, okresowe przeglądy i remonty)².

Działalność LOL STMS obejmuje obszary (specjalistyczne i łączone usługi logistyczne) związane z³:

• dysponowaniem powierzonych im flot samolotów
• długo i krótkookresowym planowaniem wykorzystania samolotów i załóg
• realizacja usług wykonania lotu
• monitoring (lokalizacja) samolotów oraz stała kontrola realizacji lotów
• zapewnienie pełnej obsługi technicznej
• zapewnienie warunków bytowych dla załóg i oczekujących pasażerów
• planowanie i realizacja procesów logistyczno-zaopatrzeniowych
• planowanie rozwoju floty lotniczej
• lokalna reklama oraz informacja o wachlarzu usług STMS.

Lokalne ośrodki logistyczne będą łączyły się w sieć zarządzaną przez Centralny Ośrodek Zarządzania i Logistyki (CZiL) STMS (Warszawa?), który dysponować będzie centralnym serwerem z bazami danych oraz oprogramowaniem udostępnianym także ośrodkom lokalnym. Krajowe CZiL powstanie wskutek porozumienia lokalnych LOL, a centrum europejskie, wskutek porozumienia krajowych CZiL. Wykorzystanie najnowszych systemów informatycznych (GPS/GNSS, GSM itp.) pozwoli na efektywne sterowanie procesami transportowymi w zakresie: alokacji samolotu do trasy, wykorzystania miejsc pasażerskich, trasy, czasu przelotu, nalotu miesięcznego, rocznego itp. Centra logistyczne będą prowadzić system rezerwacji i sprzedaży usług transportowych, działający w sposób całkowicie zautomatyzowany i oparty na interaktywnej wymianie danych. Rezerwacja miejsc i wynajęcie samolotu będzie się odbywało wyłącznie przez portal internetowy. Na stronie STMS, klient otrzyma także wyczerpujące informacje o flocie i usługach.

Klient, po wpisaniu danych o pasażerach (ilość osób dorosłych, dzieci), bagażu (ilość, masa), trasie podróży (lotnisko startu i docelowe) oraz planowanej dacie lotu, otrzyma zwrotną informację o wyliczonej automatycznie cenie. Może się okazać, iż system niekiedy odmówi lotu ze względu na niemożność dostosowania wymagań danego klienta z aktualnie dostępnymi warunkami. Jeżeli połączenia między niektórymi miejscami będą wyjątkowo popularne, STMS może wdrożyć także połączenia regularne. W takiej sytuacji dana trasa musi posiadać stabilne obłożenie pasażerskie, którego odchylenia od średniej wielkości nie będą przekreślać stałej alokacji samolotu i zapewnią rentowny współczynnik zapełnienia miejsc.

Do głównych zdań (usług logistycznych) CZiL należeć będzie⁴:

• administracja nad systemami informatycznymi i siecią (transmisja danych, między wszystkim uczestnikami procesu STMS)
• zarządzanie centralnym serwerem i bazą danych STMS
• koordynowanie wszystkich podmiotów STMS
• koordynacja płynnego ciągu transportowego STMS (marszrutyzacja)
• zarządzanie cenami i taryfami za usługi STMS (zakłada się ujednolicenie na terenie całego kraju)
• nadzór nad najnowocześniejszymi rozwiązaniami w zakresie rezerwacji, planowania
  i zarządzania operacyjnego
• informatyczna obsługa klienta (jednolity system rezerwacji w skali całego kraju)
• bieżące śledzenie floty i naprowadzanie wg potrzeb (wspomaganie LOL)
• monitorowanie floty i obróbka danych statystycznych
• prowadzenie badań rynku na przyszłe potrzeby STMS
• prowadzenie badań nad eksploatacją analogicznych systemów STMS za granicą

    
Zakłada się, iż równocześnie na Zachodzie powstaną analogiczne systemy, które
z czasem połączą się w jedną europejską (światową?) całość. Przykładowo w przygotowaniu jest europejski projekt Inteligent Personalized Air Transportation System.

Zarządy lotnisk, gdzie będą zlokalizowane LOL będą podpisywały odpowiednie umowy
z Regionalnym Ośrodkiem Logistycznym oraz z Regionalnym Organizatorem Transportu Publicznego, na temat inwestycji i sposobu ich finansowania w celu spełnienia wymagań systemy STMS oraz w kwestii opłat lotniskowych. Przewiduje się tworzenie krajowych i unijnych Planów Strategicznych Rozwoju Lotnisk STMS.

Za grupę docelową (klientów) uważa się zarówno osoby prywatne, jak i prawne, kupujące usługę świadczoną przez operatorów (przewoźników) lotniczych, włączonych w sieć STMS. Sprzedaż usług STMS będą prowadziły Centra Logistyki. Oferta STMS będzie korzystna zwłaszcza dla ludzi, którzy do tej pory z braku dogodnych połączeń ekspresowych, odbywały podróże międzyregionalne samochodami osobowymi. Dla ludzi robiących interesy, czas stracony na taką podróż, często wiąże się z dużymi kosztami (niezałatwione sprawy itp.).

 

Korzyść z transportu STMS będzie wynikała ze wspólnego mianownika ceny biletu tańszego od linii lotniczych, a jednocześnie zaoszczędzenia czasu, który stracilibyśmy jadąc samochodem (obecnie wykorzystuje to w Polsce PKP w pociągach klasy Intercity, jednak STMS oferowałby dużo elastyczniejszą siec połączeń).

Obliczenia w ramach wspomnianego europejskiego systemu EPATS (odpowiednik STMS) wskazują, iż państwo wielkości Polski w latach 2020-2030 może potrzebować
w tym celu nawet kilku tysięcy lekkich samolotów (w okresie 2010-2020 kilkaset), co pozwoliłoby zastąpić pracą przewozową nawet do 10% samochodów osobowych na trasach powyżej 300km⁵. Przyjmuje się, iż transport lotniczy może konkurować z lądowym dopiero powyżej 250km⁶.

STMS jest zbiorem procesów (usług logistycznych) z zakresu⁷:

• przewozu osób i lekkich ładunków lekkimi 4-19 miejscowymi samolotami
• infrastruktury lotnisk
• systemów zarządzania i kontroli ruchu lotniczego
• systemów informatycznych i logistycznych do zarządzania czynnikami procesu transportowego

Celami STMS są:

• zwiększenie prędkości podróżowania od drzwi do drzwi i zwiększenie dobowego promienia działania osób (stworzenie warunków wygodniejszego podróżowania)
• zastąpienie podróży samochodem osobowym, transportem lotniczym w skali regionalnej (tym samym zwiększenie bezpieczeństwa przypadającego na 1 pasażerokilometra)
• wspomaganie rozwoju Lotnictwa Ogólnego w Polsce
• rewitalizacja nieużytkowanej (lub niedostatecznie użytkowanej) infrastruktury lotniczej Polski (lotniska, lądowiska, przestrzeń powietrzna, przemysł, ośrodki obsługi, ośrodki naukowo-badawcze i szkoły)
• obniżenie zużycia dwutlenku węgla w przeliczeniu na 1 pasażerokilometra
• zwiększenie ogólnej mobilności lotniczej ludności.
   

Nowoczesny luksusowy samolot transportu indywidualnego

Rys. 11. Amerykański samolot dyspozycyjny Cirrus SR-22 z polską rejestracją SP-AVA.
Źródło: Alan Lebeda via airliners.net

 

Rys. 12. Wnętrze kabiny SR-22
Źródło: Cirrus

Na koniec nasuwa się klika pytań. Czy STMS uda się w Polsce wprowadzić w życie? Jeśli tak, to czy odbędzie się to u nas w tym samym czasie, co w państwach tzw. Starej Unii, czy będziemy na tym polu mocno zacofani? Niewątpliwie STMS, to „powiew XXI w.”, coś, co powinno zrewolucjonizować usługi typu „air taxi”, a do jego wprowadzenia konieczny jest wysoki poziom cywilizacyjny państwa. Biorąc pod uwagę prognozowany rozwój Polski w ciągu następnych kilkunastu lat, wprowadzenie w życie STMS jest realne.
 

Jakub Marszałkiewicz
 

Źródła:
Rozwój lotnictwa w regionach, praca zbiorowa, wyd. Adam Marszałek, Toruń 2009, w tym fragmenty:

• Marciszewska E.,Kaliński D., Port lotniczy, jako czynnik rozwoju regionalnego
• Orkisz M., Majka A., Koncepcja Rozwoju Systemu Transportu Pasażerskiego Samolotami Lekkimi w Oparciu o Sieć Lotnisk Regionalnych
  
• Stelmach A., Wizja rozwoju lotnisk regionalnych dla systemu transportu małymi samolotami w Polsce
  
• Wróbel E., Koncepcja CPL a rozwój regionalnych i lokalnych portów lotniczych
  

A. Baron, E. Marciszewska, K. Piwek, Koncepcja funkcjonowania systemu transportu małymi samolotami w Polsce, Instytut Lotnictwa, Warszawa 2009

 

 

1. A. Baron, E. Marciszewska, K. Piwek, Koncepcja funkcjonowania systemu transportu małymi samolotami w Polsce, Instytut Lotnictwa, Warszawa 2009, s. 6.

2. Ibidem, s. 7.

3. Ibidem, s. 9.

4. A. Baron, E. Marciszewska, K. Piwek, Koncepcja funkcjonowania..., op. cit., s. 9.

5. A. Baron, E. Marciszewska, K. Piwek, Koncepcja funkcjonowania..., op. cit., s. 12

6. M. Orkisz, A. Majka, Koncepcja..., op. cit., s. 202.

7. A. Baron, E. Marciszewska, K. Piwek, Koncepcja funkcjonowania ..., s. 3.

 

 

 

 

 

 

Aby otrzymać dostęp do komentowania artykułów musisz się zalogować.

LOGIN

HASŁO

Jeżeli nie masz jeszcze konta, załóż je teraz

Rejestracja

Komentarze do tego artykułu: